Birçoğumuz sosyal medyada veya reklamlarda karşımıza çıkan diyet mobil uygulama ve yazılımları görüp indiriyoruz. Peki bu uygulamalar bize ne kadar yardımcı oluyor mu? Yahut her zaman doğru bilgiyi veriyor mu? Bu sorular aslında kişinin kullanım amacına göre değişen bir durum, Peki bilimsel çalışmalar neler diyor? Kullanmamız doğru mu, yoksa yanlış mı?
Akıllı telefonlar ve akıllı saatler gibi teknolojilerin güçlenmesiyle diyet mobil uygulamalarının sayısı hızla arttı. Elbette ki sağlık, fitness veya tıbbi bakıma odaklanan uygulamaların popüler hale gelmesi şaşırtıcı değil. Örneğin, Apple Store mağazasında 40.000’den fazla sağlık uygulaması mevcut.
S
Sağlık Uygulamaları Doğruluk Oranı
Sağlık uygulamalarının sayısı hızla artsa da bu alanın hala yeni olduğunu söyleyebiliriz. Kullanıcıların da uygulamalarla ilgili deneyimi oldukça sınırlı. Öte yandan korkutucu olan çoğu sağlık uygulaması, uzman kişilerin katkısı olmadan geliştiriliyor. Yapılan detaylı bir analizde, “sağlık ve fitness” ya da “medikal” olarak sınıflandırılan uygulamaların sadece beşte birinin gerçekten davranışsal ya da fiziksel değişikliklere yardımcı olarak niteliklendiriliyor. Diğerleri ise kanıta dayalı olmayan yöntemler ya da basit bilgi verme işlevinden öteye geçemiyor. Sağlıkla ilgili olduğu iddia edilen uygulamalar genellikle sınırlı işlevsellik sunuyor. Özetle “sadece bilgi vermekle” yetiniyor, izleme veya veri girişi gibi seçenekler sunmuyor.
Kullanmalı mıyız? Kullanmamalı mıyız?
K
Mobil sağlık uygulamaları, sağlıklı yaşam tarzı için önemli olan çeşitli konuları ele alır. Bunlar arasında beslenme tavsiyeleri, fiziksel egzersiz, enerji harcaması, tarifler ve kilo yönetimi vb. ipuçları bulunur. Bazı uygulamalar meditasyon veya bilinçli yaşam konularında da rehberlik eder. Ayrıca, kullanıcılara beden kütle indeksi (BKİ), vücut yağ yüzdesi gibi bilgilerle takip imkanı sunar.
Yapılan bir araştırmada, kilo kontrolü için uygulama kullanan insanların motivasyonlarını sürdürmede zorlandıkları ve çeşitli sorunlar yaşadıkları belirlenmiş. Bu sorunlar arasında zaman veya enerji eksikliği, yavaş sonuçlar veya sıkılma, isteklere karşı koyamama gibi faktörler bulunmaktadır. Araştırmaya katılanlar, yaşam tarzı değişikliğine başladıklarında öz-izleme uygulamasının başlangıçta faydalı olduğunu, ancak devamında motivasyonlarını zayıflattığını ifade etmişler. Ayrıca, bazı kullanıcılar diyet veya aktivitelerini uygulamaya bildirme konusunda çekingenlik yaşarken, diyet alımının bildirilmesinin davranış değişikliği ve yaşam tarzı hedeflerine ulaşma olasılığını artırdığı görülmüş.
Sonuç olarak,
Mobil diyet uygulama ve benzeri yazılımların olumlu etkileri olduğu düşünülse de net bir sonuca varılamamıştır. Bazı araştırmalar, bu uygulamaların müdahaleleri genişletmede ve halka ulaştırmada önemli bir adım olduğunu gösterirken, diğerleri ise bu uygulamaların sınırlı fayda sağladığını ve mevcut seçeneklere çok fazla katkı yapmadığını savunuyor. Bu uygulamaların kullanımında karşılaşılan zorluklardan biri, insanların davranışlarını değiştirmelerine ve motive olmalarına nasıl yardımcı olacağımızı bulmaktır. Kullanıcıların genel olarak bu uygulamalardan memnun olduğunu ve birçoğunun fayda gördüğünü söylemek mümkün. Ancak mevcut kanıtlar, bu teknolojinin henüz tam anlamıyla keşfedilmediğini ve daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu göstermektedir.
Sevgiler, sağlıcakla kalınız..
Diyetisyen Zeynep Demirci
Kaynakça
Krebs P, Duncan DT. Health App Use Among US Mobile Phone Owners: A National Survey. JMIR Mhealth Uhealth. 2015 Nov 4;3(4):e101. doi: 10.2196/mhealth.4924. PMID: 26537656; PMCID: PMC4704953.
Ghelani DP, Moran LJ, Johnson C, Mousa A, Naderpoor N. Mobile Apps for Weight Management: A Review of the Latest Evidence to Inform Practice. Front Endocrinol (Lausanne). 2020 Jun 24;11:412. doi: 10.3389/fendo.2020.00412. PMID: 32670197; PMCID: PMC7326765.
Solbrig L, Jones R, Kavanagh D, May J, Parkin T, Andrade J. People trying to lose weight dislike calorie counting apps and want motivational support to help them achieve their goals. Internet Interv. 2017 Mar;7:23-31. doi: 10.1016/j.invent.2016.12.003. PMID: 28286739; PMCID: PMC5332530.
