Bir diyetisyen olarak danışanlarımla ilk görüşmemde en sık duyduğum endişelerden biri şudur: “Ama çok zorlanacak mıyım?”, “Aç kalacak mıyım?”, “Diyet yapmak bir eziyet gibi geliyor.”
“Diyet” kelimesi zihinlerimizde maalesef “kısa süreli açlık”, “sosyal hayattan kopuş”, “sevilen her şeyden vazgeçme” ve “eziyet” ile eş anlamlı hale gelmiş durumda. Pazartesi sabahları başlanan, Cuma bozulan ve hafta sonu suçluluk duygusuyla devam eden bir kısır döngü…
Peki, gerçekten böyle mi olmalı? Kilo vermek ya da daha sağlıklı olmak için acı çekmek, kendimizi “cezalandırmak” zorunda mıyız?
Bir diyetisyen olarak bu soruya cevabım çok net: Kesinlikle hayır!
Eğer uyguladığınız beslenme programı size bir “eziyet” gibi geliyorsa, emin olun, o programda bir yanlışlık vardır. Bu yazıda, sağlıklı kilo kaybı yolculuğunda “efor” ile “eziyet” arasındaki farkı ve kendinizi ne kadar zorlamanız gerektiğini konuşacağız.
Neden Diyeti Bir “Eziyet” Olarak Görüyoruz?
Neden Diyeti Bir “Eziyet” Olarak Görüyoruz?
Bu algının oluşmasında hepimizin payı var. “Şok diyetler”, “3 günde 5 kilo verdiren” vaatler, ünlülerin “sadece salatalık yiyerek” zayıfladığını iddia eden haberler… Tüm bunlar bize tek bir mesaj veriyor: Hızlı sonuç istiyorsan, acı çekmelisin.
“Eziyet” olarak algıladığımız diyetlerin ortak özellikleri şunlardır:
- Aşırı Kısıtlama – Yasaklı Listeler
- Sosyal İzolasyon – Sürdürülemez Olması
- Sonuç? Kilo verseniz bile, bu diyeti bıraktığınız an verdiğiniz kiloları fazlasıyla geri alırsınız. Çünkü bu bir öğrenme süreci değil, bir “dayanma” süreciydi.
“Zorlama” mı, “Efor” mu? İşte Bütün Mesele Bu!
“Zorlama” mı, “Efor” mu? İşte Bütün Mesele Bu!
Peki, diyet yapmak eziyet değilse, o zaman hiç mi zorluk olmaz? Oturduğumuz yerden kilo mu vereceğiz? İşte burada “eziyet” ile “efor” (veya “disiplin”) arasındaki ince çizgiyi iyi anlamalıyız.
Sağlıklı yaşam tarzı değişikliği bir efor gerektirir. Tıpkı yeni bir dil öğrenmek, yeni bir enstrüman çalmak veya yeni bir işe alışmak gibi. Alışkanlıklarımızı değiştirmek konfor alanımızdan çıkmayı gerektirir.
- Eziyet (Yanlış Zorlama):
- Sürekli aç hissetmek, baş dönmesi yaşamak.
- Yediğiniz bir lokma “yasaklı” yiyecek sonrası yoğun suçluluk duymak ve pes etmek.
- Sevdiğiniz her şeyi kesmek ve mutsuz olmak.
- Sırf ceza olsun diye saatlerce kardiyo yapmak.
- Efor (Doğru Zorlama / Disiplin):
- Aç değilsiniz ama canınız sıkıldığı için bir şeyler atıştırmak istediğinizde “Şu an acıkmadım” demek. Akşam yemeğinde dışarından söylemek yerine, üşenseniz bile kalkıp sağlıklı bir salata veya sebze yemeği hazırlamak.
- Doyduğunuzu hissettiğiniz an, tabakta yemek kalsa bile yemeyi bırakabilmek.
Gördüğünüz gibi, ilki acı ve yoksunluk üzerine kurulu, ikincisi ise bilinçli seçimler ve öz farkındalık üzerine kurulu.
Kilo Vermek İçin Kendinizi Ne Kadar Zorlamalısınız?
Cevap, sürdürülebilirlik ilkesinde gizli. Kendinizi sadece yeni alışkanlıklar kazanacak kadar zorlamalısınız, pes edip vazgeçecek kadar değil.
Diyetisyenlikte benim “altın kural” olarak gördüğüm bir şey var: En iyi diyet, sürdürebildiğiniz diyettir. Size %100 “mükemmel” görünen ama sadece 3 gün dayanabildiğiniz bir liste mi? Yoksa %80 sağlıklı, %20 esnek davranabildiğiniz (80/20 kuralı) ama bunu aylarca, hatta yıllarca devam ettirebildiğiniz bir beslenme düzeni mi? Bence cevap belli, peki sizce?
Uzman Diyetisyen Zeynep Demirci Onkun