O anı hepimiz biliyoruz… Günlerdir diyetinize sadık kaldınız, suyunuzu içtiniz, kaçamak yapmadınız. Büyük bir heyecanla sabah tartıya çıktınız ve şok! Rakam düşeceğine, yukarı çıkmış.
İlk tepkiniz “Bu işe yaramıyor, diyeti bırakıyorum!” demek olabilir. Ama durun.
Tartıda gördüğünüz “artı”, %99 ihtimalle kilo aldığınız anlamına gelmiyor. Vücudunuz matematiksel bir makine değil, sürekli değişen biyolojik bir ritme sahiptir. Diyetinizi bozmadığınız halde tartının artmasına neden olan ödemden glikojen depolarına, tartıdaki artışın yağlanma olmadığını gösteren 5 bilimsel nedeni yazdım.
1. Su Tutulumu (Ödem): Vücudun Savunma Mekanizması
Tartıdaki ani zıplamaların bir numaralı suçlusu genellikle sudur. Dün akşam yemeğinde turşuyu veya tuzu biraz fazla kaçırmış olabilir misiniz? Veya az su içmiş olabilir misiniz? Vücudunuz elektrolit dengesini korumak için suyu hücrelerde hapseder. Bu kalıcı bir kilo değil, sadece geçici bir misafirdir. Bol su içerek (evet, ödem atmak için su içmelisiniz) bu durumdan kurtulabilirsiniz.
2. Karbonhidratlar ve “Glikojen” Depoları
Dün akşam güzel bir makarna veya meyve tabağı mı yediniz? Karbonhidratlar vücutta enerji olarak kullanılmak üzere “glikojen” olarak depolanır.
İşin matematiği şudur: Vücudunuz depoladığı her 1 gram glikojen için, yaklaşık 3-4 gram su tutar. Yani tartıda gördüğünüz artış yağ değil, kaslarınızdaki enerji depolarının doluluğudur.
3. Yeni Bir Egzersiz Programına Başlamak
“Hem spor yapıyorum hem kilo alıyorum, nasıl olur?” diyorsanız, cevap kaslarınızda gizli. Ağırlık antrenmanı veya yoğun bir egzersiz yaptığınızda kas liflerinizde mikro yırtıklar oluşur. Vücut bu yırtıkları onarmak ve kası güçlendirmek için o bölgeye sıvı gönderir. Bu süreç, kasın önceki durumundan daha güçlü bir yapıya kavuşması için zorunlu bir evredir. Tartıdaki bu dalgalanma “lineer olmayan iyileşme sürecinin” bir parçasıdır ve yağlanma ile karıştırılmamalıdır.
4. Hormonal Dalgalanmalar
Özellikle kadınlar için tartı, ayın belirli dönemlerinde asla güvenilir bir dost değildir! Menstruasyon (regl) dönemi öncesinde ve sırasında, değişen hormon seviyeleri vücudun ciddi miktarda su tutmasına neden olur. Bu dönemde tartıda 1-2 kilo fark görmek son derece normaldir. Döngü bittiğinde bu şişkinlik kendiliğinden gidecektir.
5. Stres ve Uykusuzluk Faktörü
Sadece ne yediğiniz değil, nasıl hissettiğiniz de önemlidir. Stresli olduğunuzda veya uykusuz kaldığınızda vücudunuz kortizol hormonu salgılar. Yüksek kortizol, vücudun su tutmasına ve metabolizmanın yavaşlamasına neden olabilir. Bazen en iyi diyet, güzel bir gece uykusudur.
Sonuç: Tartıya Değil, Sürece Odaklanın
Şunu asla unutmayın: 1 kilo yağ almak için, ihtiyacınızdan yaklaşık 7000 kalori ve fazlasını almanız gerekir. Dün fazladan 3-4 büyük pizza yemediyseniz, tartıdaki o 500 gramlık artış yağ olamaz.
Peki ne yapmalı?
- Her gün tartılmayı bırakın; haftada bir gün belirleyin.
- Mezura ölçümlerinizi alın.
- Kıyafetlerinizin nasıl hissettirdiğine odaklanın.
Tartı sadece yerçekiminin bedeninize uyguladığı kuvveti gösterir, değerinizi veya çabanızı değil. Yola devam!